KADRY, PŁACE, UBEZPIECZENIA 2026 – KOMPENDIUM ZMIAN

1. Ustawa stażowa – rewolucja w okresach wliczanych do uprawnień pracowniczych od 2026 r.
2. katalog nowych okresów wliczanych do stażu pracy
3. warunki wliczenia do stażu pracy okresów:

- działalności gospodarczej

- umowy zlecenia / umowy o świadczenie usług / umowy agencyjnej

- pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych

-wykonywania innej niż zatrudnienie pracy zarobkowej przebytego za granicą

- osoba wspólpracująca

1. zaświadczenie z ZUS USP / US7

- kto będzie wnioskował?

- procedura uzyskania zaświadczenia

- termin wydania zaświadczenia

- treść zaświadczenia

- czy zaświadczenie umieścimy w części A / B akt osobowych?

1. d) dokumentowanie okresów zatrudnienia – sytuacje problematyczne

- student do 26 r.ż na umowie zlecenia

- jdg – wakacje składkowe

- jdg – sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem - „urlop wychowawczy”

1. e) ustawa stażowa – terminy

- termin wejścia w życie ustawy

- warunki wliczenia okresów zatrudnienia sprzed wejścia wżycie ustawy

- przeliczenie uprawnień – czy trzeba będzie przeliczać uprawnienia wstecz?

2. Zmiany w zasiłkach i kontrolach ZUS w 2026 – nowelizacja ustawy zasiłkowej i systemowej
3. Okres zasiłkowy w przypadku kilku tytułów ubezpieczenia chorobowego
4. Utrata prawa do zasiłku chorobowego
5. a) czynności incydentalne a brak utraty prawa do zasiłku chorobowego
6. b) aktywność niezgodna z celem zwolnienia – definicja, przykłady

- zwykłe czynności dnia codziennego

- czynności incydentalne

3. Zmiany w wystawianiu zwolnień lekarskich
4. a) praca na więcej jak jeden etat - wykonywanie pracy podczas zwolnienia lekarskiego
5. b) niewystawienie zwolnienia od pracy na żądanie ubezpieczonego
6. Świadczenie rehabilitacyjne – zmiany w orzekaniu przez ZUS
7. Zasiłek wyrównawczy – zmiany w orzekaniu przez ZUS
8. Zmiany w kontroli zwolnień lekarskich
9. a) doprecyzowanie prawa kontroli przez ZUS zasiłku opiekuńczego
10. b) możliwość żądania przez ZUS od ubezpieczonego udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawie, na potrzeby kontroli zaświadczenia lekarskiego
11. c) możliwość żądania przez ZUS udostępnienia przez ubezpieczonego dokumentacji medycznej
12. d) prawo kontrolera do legitymowania osoby kontrolowanej, wstępu do miejsca przeprowadzania kontroli oraz do odbierania informacji od osoby kontrolowanej
13. e) cofnięcie upoważnienia do wystawiania zaświadczeń lekarskich

- udostępnianie samorządowi zawodowe lekarzy i lekarzy dentystów danych, informacji oraz dokumentów zgromadzonych przez ZUS

- właściwość ZUS rozpatrzenie środka odwoławczego od decyzji o cofnięciu upoważnienia do wystawiania zaświadczeń lekarskich

- zastąpienie odwołania do ministra wnioskiem do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy.

1. f) doręczenie zawiadomienia
2. g) udostepnienie adresu pobytu w okresie czasowej niezdolności do pracy
3. Lekarze orzecznicy
4. a) możliwość zatrudniania pielęgniarek, pielęgniarzy oraz fizjoterapeutów do wydawania orzeczeń
5. b) zróżnicowanie poziomu kwalifikacji lekarzy orzeczników
6. c) uelastycznienie form współpracy
7. d) nowe zasady ustalania wynagrodzenia zasadniczego
8. Zmiany w zasadach i trybie wydawania orzeczeń
9. a) jednoosobowe orzekanie
10. b) e-wizyty
11. c) orzeczenia wydawane w postaci dokumentu elektronicznego
12. d) maksymalne terminy na wydanie orzeczenia (30 dni) oraz możliwość wniesienia ponaglenia przez osobę zainteresowaną w przypadku przekroczenia tego terminu
13. e) uszczegółowione zasady dostępu Zakładu do dokumentacji medycznej podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych.
14. Termin wejścia w życie zmian oraz przepisy przejściowe

3. Nowe zasady wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy – zmiana od 27.01.2026 r.

4. Elektronizacja w KP - zmiana od 27.01.2026 r.
5. a) postać a forma elektroniczna
6. b) nowy katalog wniosków składanych w postaci elektronicznej
7. c) postać elektroniczna wniosku a papierowa teczka akt osobowych –

5. Przejrzystość i równość wynagrodzeń w UE – dyrektywa w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn – 07.06.2026 r.
6. a) czym jest luka płacowa i jak się ja oblicza
7. b) obowiązek sprawozdawczości
8. c) nowe informacyjne obowiązki pracodawcy
9. d) działania pracodawcy w oczekiwaniu na implementację dyrektywy

6. Zatrudnienie cudzoziemca – obywatela Ukrainy po 04.03.2026 r.
7. Co z legalizacją zatrudnienia i pobytu obywateli Ukrainy po 30.09.2025 r.?
8. CUKR

– procedura wnioskowania

- opłaty

- termin

- prawa wynikające z CUKR

7. System elektronicznej obsługi umów o pracę i umów zlecenia – system e-Umów 07.01.2026 r.
8. a) dla kogo jest dedykowany system?
9. b) jakie umowy są obsługiwane
10. c) jakie czynności obsługi Uop / UZ można dokonać w systemie
11. d) prowadzenie dokumentacji pracowniczej w systemie

8. Zmiany w przepisach antydyskrymianycjnych i antymobbingowych 2025 / 2026
9. a) nowa definicja molestowania (zmiana w art. 18^3a KP)
10. b) zasada równego traktowania

- wysokość odszkodowania / zadośćuczynienia

- ciężar dowodu

- obowiązek aktywnego i stałego przeciwdziałania naruszeniu zasady równego traktowania: działania prewencyjne, reagowanie, działania naprawcze i wsparcie

1. c) poszerzenie katalogu obowiązków pracodawcy: przeciwdziałania naruszania godności i innych dóbr osobistych
2. d) nowa definicja mobbingu
3. e) przejawy mobbingu
4. f) zadośćuczynienie i odszkodowanie za mobbing według nowych zasad
5. g) warunki zwolnienia pracodawcy od odpowiedzialności za mobbing
6. h) postępowanie sądowe w sprawach o mobbing
7. i) nowy obowiązek pracodawcy: wprowadzenie zasad, trybu oraz częstotliwości działań (obwieszczenie / regulamin pracy)
8. j) termin wejścia w życie zmian

9. Zmiany w minimalnym wynagrodzeniu za pracę – nowa ustawa wdrażająca dyrektywę unijną

1) Dodatki i świadczenia oparte na minimalnym wynagrodzeniu za pracę

- dodatku za pracę w porze nocnej,

- wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestoju,

- kwoty wolnej od potrąceń,

- wysokości wpłat do PPK – wzrost obejmie zarówno składki pracodawcy, jak i pracownika,

- wynagrodzenia za czas choroby,

- odszkodowanie za  mobbing i nierówne traktowanie

-  maksymalna wysokości odprawy w związku ze zwolnieniem

2) Planowana zmiana w sposobie ustalania wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę

3) Minimalna stawka godzinowa

1. a) komu nie trzeba zapewniać minimalnej stawki godzinowej
2. b) wysokość minimalnej stawki godzinowej
3. c) termin wypłaty wynagrodzenia z UZ – zmiana (do 10. kolejnego miesiąca)

10. Zmiana w ustawie o PIP – możliwość przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę na podstawie decyzji inspektora PIP
11. a) kiedy umowa cywilnoprawna jest ryzykowna i jak ograniczyć ryzyka?
12. b) decyzja inspektora i tryb odwoławczy
13. c) decyzja inspektora PIP a swoboda zawierania umów – czy inspektor przekształci umowę wbrew woli zatrudnionego
14. d) checklista pytań PIP